Φτύνοντας το Ελληνικό Πρόσωπο

Υπήρξαν Έλληνες δάσκαλοι που σε ανύποπτο (μνημονιακά) χρόνο υποστήριξαν με θέρμη την άποψη ότι, η κρίσιμη διαφορά ανάμεσα στην ελληνική και στη δυτική κοσμοαντίληψη, έγκειται απλώς στο γεγονός ότι τον Έλληνα πρέπει από παιδί να τον εκπαιδεύεις να μην πετάει σκουπίδια στο δρόμο ή στην παραλία, ενώ το Γερμανό πρέπει να τον εκπαιδεύεις να μη σκοτώσει τη μάνα του.

Πιθανολογώ ότι αυτή η αντίληψη πέρασε στους συνέλληνες, και μάλιστα σε όσους την αντιλήφθηκαν, ως εξυπνακίστικη ρητορική που περισσότερο γαργαλούσε ή βαυκάλιζε μια ασύνειδη μειονεξία έναντι της Ευρώπης, παρά εξέφραζε μια ειδοποιό διαφορετικότητα.

Εντούτοις, ο μνημονιακός χρόνος που εισέβαλε μα βάναυσο τρόπο στις ζωές μας, απαιτώντας την εδώ και τώρα αντροπή των πάντων, επανέφερε στην επικαιρότητα το δίλημμα αυτό, μ’ έναν τρόπο που, δειλά-δειλά, αποδίδει στα δυο κοσμοσυστήματα το πραγματικό τους περιεχόμενο.

Η αποκρουστική εικόνα της Δύσης, με τους εκβιασμούς της, τις άθλιες χειρονομίες και την απανθρωπιά της, φάνηκε να σκάει με επικίνδυνο τρόπο στα μούτρα των μέχρι χθές υμνητών της. Οι Έλληνες άρχιζαν να υποψιάζονται ότι τα φώτα της Εσπερίας δεν ήταν τίποτα περισσότερο από προβολείς που τύφλωναν την ιδιοπροσωπία τους, μαγεύοντάς τους με «πετροκαλαμήθρες κια άλλα τηλεσκόπια» και διαιωνίζοντας την ξένη έξάρτηση, που θεμελιώθηκε με την ίδρυση του δύσμοιρου κρατιδίου.

Και βέβαια, οι πάσης φύσεως ψυχίατροι, ψυχαναλυτές και λογής ψυχοβγάλτες, γνωρίζουν πολύ καλά ότι δεν υπάρχει καλύτερο εργαλείο διαιώνισης της εξάρτησης από την ενοχοποίηση.

Άλλωστε, στον πυρήνα του λεγόμενου πολιτισμού της νεωτερικότητας βρίσκεται ακριβώς αυτό. «Η νεωτερική κοινωνία είναι αυτή που όπως υποστήριζε ο Νόρμπερτ Ελίας (Η εξέλιξη του πολιτισμού, 1939, ελλ. Έκδοση Νεφέλη) – έχει εγκαταλείψει τον ετεροαναγκασμό, ως μέσο ελέγχου της συμπεριφοράς, για χάρη του εσωτερικού αναγκασμού. Στην περίπτωση που δεν αρκεί ο εσωτερικός αναγκασμός, λειτουργεί το κράτος ως νόμιμος φορέας άσκησης της βίας». Λοιπόν, εδώ βρίσκεται το ζουμί και γι’  αυτό εγκαλείται ο Έλληνας. Δεν διαθέτει – ο Έλληνας – ενσωματωμένο τον μηχανισμό εσωτερικού καταναγκασμού και, ω τι μεγίστη τραγωδία, το κράτος δεν ανταποκρίνεται – προφανώς εκ του ιδίου λόγου – ως νόμιμος φορέας άσκησης βίας. Το καζανάκι δε διαθέτει φλοτέρ για να αποτρέψει την υπερχείλιση και δε βρίσκεται κι ένα κρατικό χέρι να διακόψει την παροχή!

Να γιατί χρεοκοπήσαμε! Γιατί, χωρίς φλοτέρ, καταναλώναμε ανεξέλεγκτα διακοποδάνεια, η δημοσιοϋπαλληλία τόριξε στο ραχάτι, το σύστημα υγείας διαβρώθηκε απ’ το φακελάκι των γιατρών, η παιδεία εξέπεσε σε παραπαιδεία, ο αθλητισμός σε παραγοντισμό, η είσπραξη φόρων σε μέσο πολουτισμού των λειτουργών του κράτους, η γεωργική παραγωγή σε είσπραξη επιδοτήσεων, η φιλοξενία των μεταναστών σε εκμετάλλευση, η αγορά σε αμοραλιστική αρένα, η επικοινωνία σε παραπληροφόρηση, η ελληνική Ιστορία σε εθνικιστικό παροξυσμό, η Ορθοδοξία σε επίσημη θρησκεία, η Εκκλησία σε ιερατείο και η πολιτική σχέση σε πελατειακή εξάρτηση. Προσθέστε όποια άλλη κατηγορία θέλετε.

Για την κατάντια μας φταίει το πρόσωπό μας. Ακόμα και πίσω απ’ το παγκάλεια «μαζί τα φάγαμε» λανθάνει η φτυσιά στο πρόσωπό μας, που δεν κατάφερε να γίνει ευρωπαϊκό. Που δεν κατάφερε να ενταχθεί εγκαίρως στον πολιτιμό της νεωτερικότητας. Φταίμε που δεν γίναμε μοδέρνοι Γερμανοί, με το φλοτέρ του πειθαρχημένου αυτοκαταναγκασμού σφηνωμένο, εκεί, στη θέση της καρδιάς. Άλλωστε, σύμφωνα με το ευρωβαρόμετρο, 37 % του πληθυσμού εμπιστεύεται περισσότερο παντός άλλου τουυς Ευρωπαίους για τη διακυβέρνηση του τόπου!

Ακόμα και πίσω από φαινόμενα όπως η ασκούμενη βία κατά των πολιτικών, η εξέγερση της Κερατέας, το κίνημα «Δεν πληρώνω», ακόμα και η θλιβερή επίθεση των χούλιγκαν κατά του Θεάτρου Τέχνης, δεν είναι τίποτε άλλο από απλά δείγματα της απουσίας των πολιτισμικών συμπεριφορών που διαμόρφωσαν τις νεωτερικές κοινωνίες…και της αδυναμίας του κράτους να λειτουργήσει ως νομιμοποιημένος φορέας άσκησης της βίας.

Δεν απουσιάζει, δηλαδή, μόνο το φλοτέρ της αυτοπειθαρχίας απουσιάζει και το στιβαρό χέρι της νόμιμης κρατικής βίας, για να την επβάλλει με το στανιό. Ιδού λοιπόν! Ευρέθη το πρόβλημα. Και ποια είναι η αιτία του; Μα προφανώς τα 400 χρόνια οθωμανικής κυριαρχίας που, παρά τα σπουδαία που επεσώρευσε στον ελληνικό χώρο –  κατά την εκδοχή Βερέμη και λοιπών – δεν επέτρεψε τον πολυπόθητο εξευρωπαϊσμό!

Δηλαδή, στον ελληνικό χώρο, πριν από την εμφάνιση του πολιτισμού της νεωτερικότητας, οι άνθρωποι πλακώνονταν μεταξύ τους για ψύλλου πήδημα,  η μια κοινωνική ομάδα ή τάξη κατασπάρασσε με βάρβαρο τρόπο την άλλη και ένα γενικό μπάχαλο επικρατούσε παντού. Και ήρθε μεν ο ευρωπαϊκός πολιτισμός, μας έδωσε τα φώτα του, αλλά δεν μας τα έδωσε πλήρως, άσε που κι εμείς βιαζόμασταν και έτσι περιορίστηκε μόνο στο πλαίσιο του κοινοβουλευτισμού!

Άρα;  Άρα αυτό που απαιτείται είναι:

Α) Ο «εκσυγρονισμός», η «επανίδρυση», «η μεταρρύθμιση», ο «εξευρωπαϊσμός», η «αναγέννηση» του κράτους (αυτές οι φράσεις επαναλαμβάνονται μονότροπα εδώ και 200 χρόνια), που πρέπει, επιτέλους!, να μπορεί να λειτουργεί ως φορέας νόμιμης βίας (ακόμη περισσότερο;) και,

Β) Η εθελούσια αυτοπειθαρχία του πολίτη στα κελεύσματά του (γιατί προφανώς κανένα κράτος δεν μπορεί να πλακώνει στο ξύλο μια συνολικά εξεγερμένη συλλογικότητα!)

Πως επιτυγχάνονται αυτά; Με τη συρρίκνωση κάθε είδους δικαιωμάτων των πολιτών και τον θεσμικό (και όχι μόνο) εξοπλισμό του κράτους, από τη μια, και με την ενοχοποίηση της προνεωτερικής ελληνικής ταυτότητας και ιδιοπροσωπίας από την άλλη. Ιδού οι βαθύτεροι στόχοι της μνημονιακής κατοχής! Ιδού οι σκοποί που «γλυκοτραγουδάνε» οι καλοπληρωμένες σειρήνες της παγκοσμιοποίησης και οι αυλητρίδες της.

Εδώ είναι το πλέον κρίσμο ερώτημα: Υπάρχει περίπτωση ο προνεωτερικός ελληνικός πολιτισμός να ήταν τουλάχιστον εφάμιλλος, αλλά διάφορος των καλυτέρων ευρωπαϊκών; Υπάρχει περίπτωση ο μεσαιωνικός ελληνισμός να κατάφερε να διαμορφώσει πολιτισμική πρόταση με οικουμενικό ενδιαφέρον, ριζικά διάφορη της δυτικής, αλλοτριωμένης εκδοχής της; Υπάρχει περίπτωση το «αλληλέγγυον» βυζαντινό φορολογικό σύστημα να υπερέχει του πλέον σύγχρονου δυτικού; Υπάρχει περίπτωση στον ελληνικό μεσαίωνα να οικοδομήθηκε το πρώτο νοσοκομείο με γυναίκες γιατρούς και το πρώτο πανεπιστήμιο που δεν διδάσκονταν μόνο «θρησκευτικές προκαταλήψεις»; Υπάρχει περίπτωση να κατορθώθηκε ποτέ πολεοδομικό σύστημα που απαγόρευε την ανύψωση οικοδομών που θα απέκλειαν τη θέα προς τη θάλασσα; Υπάρχει περίπτωση να κατορθώθηκε τέτοια αρχιτεκτονική, μουσική και ζωγρφική τέχνη  ώστε, «το παραμικρό κεντηρό πουκάμισο, το πιο φτηνό βρακάκι, το πιο ταπεινό εκκλησάκι, το τέμπλο, το κιούπι, το χράμι, όλα αυτά αποπνέανε μια αρχοντιά κατά τι ανώτερη των Λουδοβίκων»; Υπάρχει περίπτωση το ελληνικό αγαπητικό Πρόσωπο να υπήρξε – ακόμη και στα χρόνια της Τουρκοκρατίας – ως κατόρθωμα βίου υπερβατικό της τυφλής ανάγκης που γεννά τη βία; Υπάρχει περίπτωση η ελληνική ιδιαιτερότητα να κατόρθωσε ανθρωπολογικό΄άλμα από το εγωκεντρικό Άτομο στο αγαπητικό Πρόσωπο; Υπήρξαν με άλλα λόγια, οι αυτοδιαχειριζόμενες κοινωνίες των Ελλήνων μέχρι, αλλά και μετά, την ίδρυση του δυτικού τύπου κακέτυπου κρατιδίου; Υπήρξαν οι συντεχνίες και τα εσνάφια ωε σύστημα αυτορύθμισης της αγοράς; Υπήρξε η Εκκλησία ως Ενορία, δηλαδή ως Τρόπος αυθυπέρβασης της χρείας, ως κοινωνία εθελούσιας προσφοράς; Υπήρξαμε άραγε ποτέ ως ώριμοι πολίτες-οπλίτες, πριν την ίδρυση του κράτους; Πολύ περισσότερο υπήρξαμε ως έθνος με επίγνωση της ιδιοπροσωπίας του, πριν από την ίδρυση του κράτους; Και αν ναι, πως καζαντίσαμε έτσι; Μήπως γιατί τα καζανάκια, που έχουν δικό τους πρωτοποριακό σύστημα αυτορύθμισης τελαίνονται όταν τους επιβάλλονται μονδέρνα φλοτέρ;

Υπάρχει περίπτωση οι ελίτ που καθοδηγούσαν τον τόπο από ιδρύσεως του κράτους, σχεδόν πάντα ξενόφερτες και ξενόδουλες, αλλά πάντοτε δυτικοσπουδαγμένες και συμπλεγματικές, να μην πήραν χαμπάρι από τον Τρόπο του τόπου μας;

Η απάντηση είναι χρέος αναζήτησης κάθε Έλληνα.

Νομίζω μονάχα πως αξίζει να συμπληρώσουμε κάτι, αν όλα αυτά πράγματι υπήρξαν και δεν είναι εφευρέσεις «ελληναράδων εθνικιστών», ίσως έτσι να μπορούμε να εξηγήσουμε γιατί, ακόμη και σήμερα, αρκεί να συμβουλέυσεις έναν Έλληνα να μην πετάει σκουπίδια στο δρόμο, ενώ χρειάζεται να εκπαιδεύσεις ένα Γερμανό για να μη σκοτώσει τη μάνα του!

Ιδιαίτερα μάλιστα, τώρα, όταν όλα δείχνουν πως οι σημερινοί απόγονοι του ναζιστικού εσωτερικού καταναγκασμού την έκαναν κοπάνα στα σχετικά μαθήματα εξανθρωπισμού. Αυτοί δεν τόχουν για τίποτα να εξοντώσουν τον ελληνισμό, ως πνευματικό τους πατέρα. Αρκεί να είναι χρήσιμο για την οικονομική τους ανάπτυξη!

Αντώνης Ανδρουλιδάκης

Δημοσιεύτηκε στο περιοδικό Άρδην, τχ 84, Μάρτιος 2011.

Διαφημίσεις
Καταχωρίσθηκε στὴν κατηγορία Δοκίμιο. Φυλάξτε τὸν μόνιμο σύνδεσμο στὰ ἀγαπημένα σας.

Ἀπαντῆστε

Συμπληρῶστε κατωτέρω τὰ στοιχεῖα σας ἢ πατῆστε σὲ ἕνα εἰκονίδιο γιὰ νὰ συνδεθῆτε.

Λογότυπος τοῦ WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιῶντας τὸν λογαριασμό σας στὸ WordPress.com. Ἀποσυνδεθῆτε /  Ἀλλαγή )

Φωτογραφία Google

Σχολιάζετε χρησιμοποιῶντας τὸν λογαριασμό σας στὸ Google. Ἀποσυνδεθῆτε /  Ἀλλαγή )

Εἰκόνα Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιῶντας τὸν λογαριασμό σας στὸ Twitter. Ἀποσυνδεθῆτε /  Ἀλλαγή )

Φωτογραφία στὸ Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιῶντας τὸν λογαριασμό σας στὸ Facebook. Ἀποσυνδεθῆτε /  Ἀλλαγή )

Σύνδεση μὲ τὸ %s σὲ ἐξέλιξη...